Pazar Sohbeti ; ”Terazi Kimin Elindeyse Adalet Ona Göre Değişmemeli”

Gündem - Ağustos 16, 2026 10:15 am

İnsanı tanımak için bazen uzun yıllara ihtiyaç yoktur.

Alacaklı olduğu güne bakın, borçlu olduğu güne bakın.
Zordayken söylediklerine bakın, feraha çıktığında yaptıklarına bakın.
Güçsüzken istediği adalete bakın, güç eline geçtiğinde başkasına gösterdiği merhamete bakın.
Çünkü insanın gerçek karakteri, çoğu zaman söylediklerinde değil; şartlar değiştiğinde ölçülerinin değişip değişmediğinde ortaya çıkar.
Bazı insanlar vardır;
Alacaklı olduğunda ahlaktan, haktan, hukuktan söz eder:
“Borç namustur.”
“Kul hakkı yenmez.”
“Emanete ihanet edilmez.”
“İnsan verdiği sözün arkasında durmalıdır.”
Ne güzel sözlerdir bunlar…
Fakat aynı insan borçlu konumuna düştüğünde bu defa başka cümleler kurmaya başlar:
“Biraz anlayışlı olmak lazım.”
“İnsan dara düşebilir.”
“Sabretmek sevaptır.”
“Allah sabredenlerle beraberdir.”
Elbette insan dara düşebilir.
Elbette merhamet gerekir.
Elbette sabır büyük bir erdemdir.
Fakat insanın kendisi alacaklı olduğunda adalet, borçlu olduğunda merhamet istemesi düşündürücüdür.
Adalet, terazinin hangi tarafında olduğumuza göre değişiyorsa onun adı adalet değildir; menfaattir.

Darda Allah, Ferahta Dünya…

İnsan tabiatının bir başka imtihanı da budur.
İşi bozulur, Allah’ı hatırlar.
Borçlanır, dua eder.
Hastalanır, ellerini semaya açar.
Kapılar kapanır, geceleri Rabbine yalvarır.
“Allah’ım beni bu sıkıntıdan kurtar; bir daha aynı hataları yapmayacağım.”
der.
Sonra işler düzelir.
Para gelir.
Makam gelir.
İmkân gelir.
Çevresinde insanlar çoğalır.
Ve bazen dünkü dualar unutulur.
Kur’an insanın bu hâlini asırlar öncesinden tarif eder:
“İnsana bir zarar dokunduğu zaman Rabbine yönelerek O’na yalvarır. Sonra Allah ona kendinden bir nimet verdiğinde, daha önce O’na yalvardığını unutur…”
Zümer, 39/8
Demek ki imtihan yalnızca darlık değildir.
Ferah da imtihandır.
Hatta bazen bolluğun imtihanı yokluğun imtihanından daha ağırdır.
Çünkü zordayken Allah’tan medet ummak kolaydır.
Asıl mesele feraha çıktığında şeytanla saz çalmamaktır.

Din, Menfaatimizin Avukatı Değildir

İnsanın kendisini kandırdığı en tehlikeli noktalardan biri de dini yalnızca işine geldiğinde hatırlamasıdır.
Kendisine borçlu olana:
“Kul hakkıdır.”
Kendisi borçlu olduğunda:
“Allah merhametlidir.”
Kendisine haksızlık yapılınca:
“Zulmeden hesabını verir.”
Kendisi haksızlık yaptığında:
“Allah affedicidir.”
Başkasının kusurunda ayet arayıp kendi kusurunda mazeret aramak, insanın önce kendi vicdanıyla hesaplaşmasını gerektirir.
Çünkü Kur’an‘ın adalet ölçüsü çok açıktır:
“Ey iman edenler! Kendinizin, anne babanızın ve yakınlarınızın aleyhine bile olsa adaleti titizlikle ayakta tutun…”
Nisâ, 4/135
İşte zor olan budur.
Haklı olduğumuz zaman adalet istemek değil, haksız olduğumuz zaman da adalete razı olabilmek.

Para Değiştirir mi, Yoksa Ortaya mı Çıkarır?

Yıllarca yokluk çekmiş bir insanın biraz imkân bulduğunda mütevazı kalması büyük bir karakter göstergesidir.
Çünkü para bazen insanı değiştirmez.
Sadece içinde sakladığı insanı ortaya çıkarır.
Dün hor görülmekten şikâyet eden, bugün insanları hor görmeye başlıyorsa sorun fakirlikte değildir.
Dün kendisine yapılan haksızlıkları yıllarca anlatıp bugün aynı haksızlığı başkasına yapıyorsa sorun geçmişte değildir.
Dün güçlünün karşısında adalet isteyen, bugün güç kendisine geçtiğinde başkasının hakkını unutuyorsa mesele makamda değildir.
Mesele karakterdedir.
Cebin büyümesi insanın büyüdüğü anlamına gelmez.
Evin büyüyebilir.
Araban değişebilir.
Makamın yükselebilir.
Hesabındaki rakam çoğalabilir.
Ama bunların hiçbiri insanın gönlünü, vicdanını ve ahlakını kendiliğinden büyütmez.
Hatta bazen yıllarca içinde biriktirdiği kırgınlığı, öfkeyi ve ezilmişliği imkân bulunca çevresine kusan insanlarla karşılaşırız.
Oysa çektiğimiz acıların bizi zalimleştirmesi değil, başkasının acısını daha iyi anlayan insanlar hâline getirmesi gerekir.

Güçsüzken Merhamet İstemek Kolaydır

Asıl sınav güç geldiğinde başlar.
Kimseye hükmedemiyorken merhametten söz etmek kolaydır.
İnsanların hayatına dokunabilecek güce sahip olduğunda merhametli kalabiliyor musun?
Paran yokken mütevazı olmak kolaydır.
Zenginleştiğinde eski dostunun elini aynı sıcaklıkla tutabiliyor musun?
Haksızlığa uğradığında adalet istemek kolaydır.
Haklı ve güçlü olduğunda karşındakini ezmeden hakkını alabiliyor musun?
Borçluyken anlayış beklemek kolaydır.
Alacaklı olduğunda karşı tarafın gerçekten dara düşmüş olabileceğini düşünebiliyor musun?
İşte ahlak burada ortaya çıkar.

Pazar Günü Kendimize Bakalım

Bugün başkalarının kusurlarını saymak yerine aynayı biraz kendimize çevirelim.
Alacaklıyken savunduğum hakkı, borçluyken de kabul ediyor muyum?
Başkasından beklediğim dürüstlüğü kendim gösterebiliyor muyum?
Darda verdiğim sözleri feraha çıktığımda hatırlıyor muyum?
Güçsüzken istediğim merhameti, güçlendiğimde başkasına gösterebiliyor muyum?
Başkalarının yanlışlarında hatırladığım ayetleri kendi yanlışlarımda da hatırlıyor muyum?
Ve belki en önemlisi:
Terazinin öbür kefesine geçtiğimde de aynı insan kalabiliyor muyum?
Çünkü iyi insan olmak, şartlar bizim lehimize olduğunda güzel konuşmak değildir.
İyi insan;
alacaklıyken vicdanını,
borçluyken sözünü,
zordayken imanını,
ferahtayken şükrünü,
fakirken onurunu,
zenginken tevazusunu,
güçsüzken sabrını,
güçlüyken merhametini,
haklıyken ölçüsünü,
haksızken özür dileme erdemini kaybetmeyendir.
Unutmayalım:
Ahlak, başkasına verdiğimiz nasihat değil; menfaatimize dokunduğunda bile vazgeçmediğimiz ölçüdür.
Ve insanın gerçek zenginliği de burada başlar.
Çünkü insan, sahip olduklarıyla değil; vazgeçmediği değerlerle ölçülür.
Darda Allah’tan medet umup feraha çıktığında O’nu unutmayanlara; alacaklıyken de borçluyken de aynı teraziyi tutabilenlere; güç eline geçtiğinde zalimleşmek yerine merhameti çoğaltanlara…
Hayırlı pazarlar.

Dr.Necati BULAK

BENZER HABERLER